نقش فضاهای غیررسمی یادگیری (مانند اردوهای زیارتی و موزه‌های دینی) در تعمیق یادگیری معارف اسلامی و هویت دینی دانش‌آموزان
کد مقاله : 1517-5THEOCONF
نویسندگان
محمد صالح عبداللو *1، محمد حسین نیکی ملکی2، علی اصغر سام دلیری3، محمد علی پرهیزگار3
1دانشجو معلم آیت الله طالقانی قم
2دانشجو گروه آموزش الهیات دانشگاه آیت الله طالقانی قم
3استادیار گروه الهیات تخصصی دانشگاه فرهنگیان قم ایران
چکیده مقاله
با توجه به محدودیت‌های آموزش رسمی و کلاسی در انتقال کامل معارف اسلامی و شکل‌گیری هویت دینی پویا، پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش فضاهای یادگیری غیررسمی، شامل اردوهای زیارتی و موزه‌های دینی، در تعمیق یادگیری معارف اسلامی و تقویت هویت دینی دانش‌آموزان انجام شد. این پژوهش از نظر هدف، کاربردی و از نظر روش، ترکیبی (اکتشافی-متوالی) بود. در مرحله کیفی، با استفاده از روش نمونه‌گیری هدفمند، با ۱۵ دانش‌آموز دبیرستانی که تجربه حضور در این فضاها را داشتند، مصاحبه نیمه‌ساختاریافته انجام شد و داده‌ها از طریق تحلیل موضوعات تحلیل گردید. در مرحله کمی، جامعه آماری شامل تمام دانش‌آموزان دبیرستانی شهر مشهد بود که از میان آن‌ها نمونه‌ای ۳۰۰ نفری به روش نمونه‌گیری تصادفی طبقه‌ای انتخاب شد. ابزارهای گردآوری داده‌ها شامل پرسشنامه هویت دینی (اقتباسی از پژوهش فرهنگی، ۱۳۹۸) و آزمون سنجش معارف اسلامی (ساخته پژوهشگر) بودند. روایی ابزارها توسط خبرگان تأیید و پایایی آن‌ها با آلفای کرونباخ به ترتیب ۰/۹۰ و ۰/۸۵ به دست آمد. یافته‌های کیفی منجر به شناسایی سه موضوع اصلی «تجربه زیسته و احساسی»، «یادگیری تعاملی و مبتنی بر مشاهده» و «تقویت تعلق اجتماعی» گردید. یافته‌های کمی نیز نشان داد که میان دانش‌آموزانی که در این فضاها فعال بوده‌اند و کسانی که نبوده‌اند، از نظر میانگین نمرات معارف اسلامی و هویت دینی تفاوت معناداری وجود دارد.
کلیدواژه ها
یادگیری غیررسمی، هویت دینی، معارف اسلامی، اردوهای زیارتی، موزه‌های دینی، برنامه‌ریزی درسی
وضعیت: پذیرفته شده