بررسی رفتار متقابل معلم و شاگرد در آداب المتعلمین و تطبیق آن با نظریه یادگیری اجتماعی بندورا
کد مقاله : 1475-5THEOCONF
نویسندگان
علی فاضلی *1، پویا بهلولی2، محمدعلی سلیمانیان بیدگلی3، علی اصغر سام دلیری4، محمدعلی پرهیزگار5
1دانشجوی کارشناسی رشته آموزش الهیات دانشگاه فرهنگیان. پردیس آیت الله طالقانی قم
2: دانشجوی کارشناسی آموزش الهیات،دانشگاه فرهنگیان استان قم
3دانشجوی کارشناسی آموزش الهیات،دانشگاه فرهنگیان استان قم
4. استاد یار گروه آموزش الهیات. دانشگاه فرهنگیان.قم.ایران
5. استاد یار گروه آموزش الهیات. دانشگاه فرهنگیان.تهران.ایران
چکیده مقاله
این پژوهش با تحلیل محتوای کیفی کتاب «آداب المتعلمین» خواجه نصیرالدین طوسی و روش تطبیقی نظام‌مند، الگوی روابط تعاملی معلم و شاگرد را استخراج و با نظریه یادگیری اجتماعی آلبرت بندورا مقایسه کرده است. یافته‌ها، الگویی سلسله‌مراتبی مبتنی بر مسئولیت اخلاقی و تعهد متقابل را نشان داد که در آن معلم نقش «الگوی آرمانی» دارد.

تطبیق این الگو با چارچوب بندورا نشان داد که مکانیسم «یادگیری مشاهده‌ای» (توجه، حفظ، بازآفرینی، انگیزش) در توصیه‌های طوسی کاملاً قابل ردیابی است. همچنین، تأکید بر عوامل محیطی با مفهوم «تعیین‌کنندگی متقابل» و تکالیف عملی با تقویت «خودتنظیمی» و «خودکارآمدی» شاگرد همسو است.

با این حال، تفاوت بنیادین در نوع «پاداش» است؛ در حالی که در نظریه بندورا تقویت‌کننده‌ها عمدتاً بیرونی هستند، در الگوی طوسی، پاداش نهایی درونی، معنوی و مرتبط با سعادت اخروی تعریف می‌شود.

نتیجه این است که الگوی تعامل در «آداب المتعلمین»، با وجود تفاوت در مبانی انسان‌شناختی، از غنای روان‌شناختی بالایی برخوردار بوده و می‌تواند زمینه‌ساز غنابخشی به تعاملات معلم و شاگرد در بافت فرهنگی اسلامی باشد.
کلیدواژه ها
آداب المتعلمین، خواجه نصیرالدین طوسی، تعامل آموزشی، یادگیری مشاهده‌ای، نظریه یادگیری اجتماعی، بندورا، الگو، تربیت اسلامی.
وضعیت: پذیرفته شده