تحول آموزشی و پژوهشی در معارف اسلامی با هوش مصنوعی: بررسی فرصت‌ها، چالش‌ها و دسته‌بندی منابع نوپدید
کد مقاله : 1406-5THEOCONF
نویسندگان
امیرحسین حجاری مهریزی1، عباس زارع بیدکی *2، محمد مهدی طبائی3
1دانشجوی کارشناسی رشته راهنمایی و مشاوره، دانشگاه فرهنگیان،یزد،ایران. amirhosseinhajari4250@gmail.com
2استادیار گروه آموزش الهیات، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران. dr.zarebidoky@cfu.ac.ir
3دانشجوی کارشناسی رشته راهنمایی و مشاوره، دانشگاه فرهنگیان،یزد،ایران. Tabaeemehdi43@gmail.com
چکیده مقاله
هوش مصنوعی امروزه به عنوان ابزاری نوین در آموزش و پژوهش معارف اسلامی مطرح شده و پتانسیل بالایی برای تحول آموزشی و پژوهشی دارد. پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش هوش مصنوعی در آموزش و پژوهش معارف اسلامی و شناسایی فرصت‌ها و چالش‌های آن، از نوع مرور نظام‌مند تحلیلی-انتقادی بوده و به بررسی ۳۵ منبع فارسی و لاتین منتشرشده بین سال‌های ۲۰۲۰ تا ۲۰۲۵ می‏پردازد. یافته‌ها نشان می‌دهد که هوش مصنوعی موجب یادگیری شخصی‌سازی‌شده، افزایش مشارکت دانشجویان و تقویت تفکر نقاد شده و در پژوهش نیز پردازش سریع و دقیق متون دینی، طبقه‌بندی موضوعی و تسهیل پژوهش میان‌رشته‌ای را فراهم می‌کند. با وجود این فرصت‌ها، استفاده از AI بدون رعایت اصول تربیتی و اخلاقی می‌تواند منجر به سوگیری الگوریتمی، سطحی‌سازی فهم دینی و تهدید هویت دینی نسل جدید شود. پژوهش حاضر با ارائه تحلیل انتقادی و یکپارچه، خلأهای پژوهشی را شناسایی کرده و پیشنهادهای کاربردی و پژوهشی برای بهره‌برداری ایمن و اثربخش از هوش مصنوعی در معارف اسلامی ارائه می‌دهد.
کلیدواژه ها
آموزش معارف اسلامی، تحلیل انتقادی، تحول آموزشی، هوش مصنوعی.
وضعیت: پذیرفته شده