تبیین الگوی آموزش دینی بر اساس دانش آموزش محتوا (PCK) درآیات و روایات
کد مقاله : 1400-5THEOCONF
نویسندگان
محمد صادقی *1، رضا محمدی چابکی2
1دانشگاه شهید بهشتی
2دانشگاه شهید بهشتی، تهران
چکیده مقاله
پژوهش حاضر با هدف تبیین الگوی بومی‌شده دانش محتوای تربیتی برای آموزش الهیات و معارف دینی، بر اساس آیات و روایات، انجام شده است. در پی تحول پارادایمی که اثربخشی معلم را به دانش تخصصی پیوند می‌زند، چارچوب نظری شولمن (۱۹۸۷) به‌عنوان هسته اصلی تخصص معلمی، مبنا قرار گرفت. با این حال، با توجه به ماهیت غایی و تربیتی دروس دینی و چالش‌های ناشی از گفتمان سکولار، این پژوهش استدلال می‌کند که تقلید صرف از مدل‌های سکولار کافی نیست و باید مؤلفه‌های آن مستقیماً از مبانی اندیشه‌ای اسلام (قرآن و روایات) استخراج و بازتعریف شوند. این مطالعه با روش تحلیل محتوای کیفی، به استخراج شواهد و مصادیق کلیدی از متون دینی پرداخت و الگویی چهار مؤلفه‌ای ارائه داد. دانش سازماندهی محتوا در این الگو، فرآیندی غایت‌مدار است که بر اصولی چون خدامحوری، اولویت علم نافع و تأکید بر نیازهای مورد ابتلای عملی فراگیران استوار است و محتوا را با راهبردهایی نظیر خردورزی (برای تحصیل یقین) و استمرار و اعتدال ساختار می‌دهد. دانش بازنمایی مفاهیم بر پایه اصل قرآنی ﴿بِلِسانِ قَوْمِهِ﴾ بنا شده و توانایی معلم را در "تبدیل" مفاهیم انتزاعی به ساختارهای قابل فهم، با استفاده هنرمندانه از قصص قرآنی و تمثیل‌ها، تبیین می‌کند. این مؤلفه بر روش‌های تربیت غیرمستقیم برای ملکه‌سازی آموزه‌ها در ضمیر ناخودآگاه و الگوبودن عملی معلم برای انتقال عملی پیام تأکید دارد. دانش درک فراگیر و سوءتفاهم‌ها، بنیان این تعامل بر احترام به کرامت انسانی و محبت‌محوری استوار است.
کلیدواژه ها
دانش‌آموزش محتوا، آموزش معارف، تعلیمات دینی، آموزش دینی.
وضعیت: پذیرفته شده