نقش آموزش معارف دینی در مصونیت شناختی جامعه
کد مقاله : 1305-5THEOCONF
نویسندگان
محمد علی پرهیزگار1، محمد علی سلیمانیان بیدگلی2، پویا بهلولی *2، علی فاضلی2
1استادیار گروه آموزش الهیات، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران
2دانشجوی کارشناسی رشته آموزش الهیات دانشگاه فرهنگیان قم، پردیس آیت الله طالقانی
چکیده مقاله
مصونیت شناختی به عنوان قابلیت تشخیص، تحلیل و مقاومت در برابر اندیشه‌ها و گفتمان‌های مخرب، یک ضرورت حیاتی برای جامعه امروز ایران است. این پژوهش با هدف تبیین نقش آموزش معارف دینی در تقویت این مصونیت، با تأکید بر جایگاه محوری معلمان و دانشجو معلمان انجام شد. روش پژوهش، توصیفی-تحلیلی و مبتنی بر گردآوری اطلاعات کتابخانه‌ای از منابع معتبر فارسی و غیرفارسی بود. یافته‌ها نشان داد آموزش معارف دینی از طریق سه سازه محتوایی (نظام معنابخش)، روشی (فعال و پرسش‌محور) و مربی‌محور (معلم الگو) می‌تواند ابعاد پنج‌گانه مصونیت شناختی (تشخیصی، تحلیلی، مقاومتی، تاب‌آوری و تولیدی) را تقویت کند. با این حال، شکاف‌های عمیقی میان این ظرفیت نظری و وضعیت موجود وجود دارد که شامل ضعف در پرورش مهارت‌های تفکر عالی، عدم ارتباط با مسائل روز، چالش در تربیت نیروی انسانی متخصص و وجود تناقض در فضای پرسشگری است. نتیجه‌گیری کلی حاکی از آن است که تحقق نقش مصونیت‌بخشی آموزش معارف دینی، نیازمند یک تحول پارادایمی و بازمهندسی برنامه درسی تربیت معلم، نهادسازی پشتیبان، اصلاح نظام جذب و ارتقای مربیان و مهم‌تر از همه، ایجاد فضای امن برای پرسشگری است. سرمایه‌گذاری روی تربیت معلمانی با مصونیت شناختی بالا و مجهز به روش‌های نوین، یک سرمایه‌گذاری راهبردی برای سلامت فکری و انسجام هویتی نسل‌های آینده به شمار می‌آید.
کلیدواژه ها
مصونیت شناختی، آموزش معارف دینی، تربیت معلم، برنامه درسی، تفکر نقاد، الهیات اسلامی
وضعیت: پذیرفته شده