| اصول و قواعد فقهی جواز و حدود بهکارگیری هوش مصنوعی در آموزش معارف اسلامی در مدارس ایران |
| کد مقاله : 1256-5THEOCONF |
| نویسندگان |
|
سید محمد حسینی نیک *1، کورش آسمند2 1عضو هیأت علمی پیمانی 2مدیریت هیأت ممیزه |
| چکیده مقاله |
| این پژوهش با رویکرد توصیفی ـ تحلیلی، با هدف استخراج و تدوین برخی قواعد عملیاتی مبتنی بر فقه اسلامی، به بررسی اصول و قواعد فقهی جواز بهکارگیری هوش مصنوعی در آموزش معارف اسلامی در مدارس ایران میپردازد. تمرکز اصلی بر قواعدی چون «الأصل فی الأشیاء الإباحة» در موارد ابهام حکم و قاعدهی «لا ضرر» در تبیین حدود شرعی کاربرد این فناوری است. بررسی اصول فقهی نشان میدهد که در فرض عدم وضوح حکم، قاعدهی «الأصل فی الأشیاء الإباحة» اصل عملی جاری است و جواز استفاده از ابزارهای نوین (مانند هوش مصنوعی) را، در صورت نبود دلیل بر حرمت، فراهم میسازد. در مقابل، قاعدهی «لا ضرر و لا ضرار» استفاده از هوش مصنوعی را در مواردی که موجب زیان معرفتی، غفلت آموزشی یا مسئولیت غیرقابل جبران شود، ممنوع میکند. نتیجه آن است که بهرهگیری از هوش مصنوعی در آموزش معارف اسلامی، بر اساس اصول فقهی، در مرحلهی نخست دارای جواز ابتدایی است ولی با قواعدی مانند «لا ضرر» و بررسی حجیت محتوا محدود میگردد. این فناوری صرفاً باید نقش معاون، تسهیلگر و ابزار کمکی تحت نظارت مستقیم استاد انسانی را ایفا کند. لذا تدوین ضوابط اصولی برای جلوگیری از ورود بیضابطهی هوش مصنوعی به حوزهی آموزش معارف اسلامی، احکام قطعی و جلوگیری از زیان معرفتی یا غفلت معنوی ضروری است. |
| کلیدواژه ها |
| هوش مصنوعی، اصول فقه، قواعد فقهی، آموزش معارف، مدارس، ایران |
| وضعیت: پذیرفته شده |
