| کاربست هوش مصنوعی در طراحی آموزشی دروس معارف اسلامی: فرصتها، چالشها و چشماندازهای آینده |
| کد مقاله : 1250-5THEOCONF |
| نویسندگان |
|
رباب امامیان * مس |
| چکیده مقاله |
| تحولات سریع فناوری در دهه اخیر، آموزش معارف اسلامی را با چالش بازتعریف روشهای تعلیم و تربیت مواجه ساخته است. هوش مصنوعی بهعنوان یکی از محرکهای اصلی این تحول، ظرفیت ایجاد محیطهای یادگیری هوشمند و معناساز را در حوزه مطالعات دینی فراهم کرده است. هدف این پژوهش، انجام یک مرور نظاممند بر مطالعات داخلی و بینالمللی در بازه زمانی ۱۳۹۹ تا ۱۴۰۴ شمسی (۲۰۲۰–۲۰۲۵ میلادی) بود تا فرصتها، چالشها و چشماندازهای کاربست هوش مصنوعی در طراحی آموزشی دروس معارف اسلامی شناسایی و تحلیل شود. روش پژوهش مبتنی بر چارچوب PRISMA 2020 با جستوجو در پایگاههای علمی فارسی و خارجی و تحلیل محتوای هجده مقاله منتخب (۱۰ پژوهش ایرانی و ۸ پژوهش بینالمللی) بود. یافتهها نشان دادند که پژوهشهای داخلی عمدتاً بر مبانی تربیتی و فلسفه تعلیم اسلامی تمرکز دارند، در حالیکه مطالعات خارجی بر جنبههای فناورانه، شخصیسازی یادگیری و طراحی سامانههای هوشمند آموزشی تأکید میکنند. مهمترین فرصتها شامل ارتقای تعامل یادگیرنده، تولید محتوای تطبیقی و گسترش آموزش جهانی اسلامی است؛ چالشهای اصلی نیز شامل ضعف چارچوب اخلاقی، خطر تحریف مفاهیم دینی، و کمبود سواد دیجیتال معلمان معارف میباشند. تحلیل نهایی نشان داد که راهبرد مؤثر در آینده، تلفیق عاقلانه انسان و ماشین در چارچوب آموزههای توحیدی است؛ الگویی که در آن هوش مصنوعی نقش یاریگر تربیت معنوی و نه جایگزین آن را ایفا میکند. در نتیجه، مسیر آینده آموزش معارف اسلامی باید بر پایه اخلاق، حکمت و هدایت فناوری بهسوی ایمانسازی و تعالی انسانی شکل گیرد. |
| کلیدواژه ها |
| هوش مصنوعی، طراحی آموزشی، معارف اسلامی، یادگیری هوشمند، تربیت دینی |
| وضعیت: پذیرفته شده |
