بررسی نقش استعاره مفهومی در توسعه دانش آموزش محتوای الهیات: فرصت‌ها و چالش‌ها
کد مقاله : 1195-5THEOCONF
نویسندگان
سید علی مومنی *
گروه آموزش الهیات، دانشگاه فرهنگیان، استان تهران، تهران
چکیده مقاله
به نظر می رسد استعارۀ مفهومی به عنوان یک ابزار مهم شناختی، می‌تواند نقشی مهم و اساسی در توسعۀ «دانش آموزش محتوای الهیات»(Theology-PCK) ایفا نماید. معلم الهیات در مواجهه با مفاهیم انتزاعی و متعالی دینی، نیازمند چارچوب نظری منسجم و ابزارهای عملی کارآمد برای تلفیق دانش محتوایی با دانش تربیتی است. بهره‌گیری صحیح از استعاره‌های مفهومی می‌تواند تا حدودی زیادی این نقیصه را جبران نماید. روش این پژوهش، مطالعۀ کتابخانه‌ای با رویکرد توصیفی-تحلیلی است که ضمن بررسی مبانی نظری استعارۀ مفهومی در چارچوب زبان‌شناسی شناختی، به تحلیل دو مطالعۀ موردی از متون اسلامی می‌پردازد. یافته‌ها نشان می‌دهد که استعارۀ مفهومی، ابزاری قدرتمند برای محتوای آموزشی الهیات است. تحلیل استعارۀ «آخرت، مسابقه است» در قرآن کریم و استعاره‌های بدنمند «تقوا» در نهج‌البلاغه، بیانگر آن است که استعارۀ مفهومی می‌تواند هر هفت مؤلفۀ دانش آموزش محتوا(PCK) را تقویت کند. در نهایت، این پژوهش نتیجه می‌گیرد که استعارۀ مفهومی می‌تواند به‌عنوان یک «ابزار میانجی آموزشی» عمل کرده و شکاف میان مفاهیم انتزاعی الهیاتی و ذهن عینی دانش‌آموزان را پر کند؛ این امر مشروط بر آن است که با رعایت «اصل تکثر و تحدید متقابل استعاره‌ها» و پرورش «سواد استعاری» در دانش‌آموزان، از خطرات بالقوۀ آن همچون «درک ناقص» و «تحت‌اللفظی‌گرایی» اجتناب شود.
کلیدواژه ها
دانش آموزش محتوا (PCK)، استعارۀ مفهومی، آموزش الهیات، تربیت معلم، زبان‌شناسی شناختی، دانشگاه فرهنگیان.
وضعیت: پذیرفته شده