| تبیین نقش تفکر انتقادی معلم در آموزش معارف اسلامی |
| کد مقاله : 1164-5THEOCONF |
| نویسندگان |
|
حبیب کارکن بیرق * گروه آموزش معارف اسلامی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران. |
| چکیده مقاله |
| زمینه و هدف: رفتار، نگرش و شخصیت معلمان در شکلگیری هویت معرفتی و دینی متربیان نقشی بنیادین دارد؛ نقشی که هم پژوهشهای تجربی و هم متون اسلامی آن را تأیید کردهاند. با توجه به اهمیت تفکر انتقادی در پویایی ایمان و معناداری یادگیری دینی، این پژوهش با هدف تبیین مؤلفههای تفکر انتقادی در منابع اسلامی و تحلیل نقش معلم معارف اسلامی در پرورش آنها انجام شد. روش: این پژوهش با روش تحلیل مفهومی ـ توصیفی و بر پایه مطالعه متون قرآنی، روایی، نظریههای تربیتی معاصر و مطالعات تجربی تعلیم و تربیت انجام گرفته است. دادهها نیز با رویکرد تلفیقیِ اسلامی ـ تربیتی دستهبندی و تحلیل شدند. یافتهها: نتایج نشان میدهد که تفکر انتقادی در تعالیم اسلامی مجموعهای معرفتی ـ اخلاقی است که بر اصول متعددی همچون پرسشگری، قضاوت منصفانه، استدلال برهانی، گشودگی ذهن و پشتکار فکری استوار است. آیات و روایات بهگونهای همدلانه و در عین حال چالشبرانگیز انسان را به تفکّر، نقد، سنجش و بازاندیشی دعوت میکنند. تحلیل نقش معلم نشان میدهد که رفتار، زبان، عدالت، شیوه پرسشگری و نحوه مدیریت هیجان توسط معلم از اصلیترین عوامل در رشد این مؤلفهها هستند. نتیجهگیری: این پژوهش نشان میدهد که معلم معارف اسلامی تنها ناقل دانش نیست، بلکه شکلدهنده زیستجهان عقلانی ـ ایمانی کلاس است. پرورش تفکر انتقادی بر پایه آموزههای اسلامی باعث تعمیق هویت دینی، تقویت انتخاب آگاهانه و ارتقای کیفیت یادگیری میشود و میتواند الگویی کارآمد برای تربیت دینی معاصر فراهم آورد. |
| کلیدواژه ها |
| تفکر انتقادی، معلم، معارف اسلامی، استدلال، تربیت عقلانی |
| وضعیت: پذیرفته شده |
