| پارادوکسهای ریاضی (گودل و راسل) و محدودیت عقل در شناخت الهی:رویکردی میانرشتهای در آموزش الهیات |
| کد مقاله : 1124-5THEOCONF (R1) |
| نویسندگان |
|
امید صادقی * دانشگاه شهرکرد |
| چکیده مقاله |
| ریاضیات در سنت جدید غرب، نماد یقین و قطعیت دانسته شده و عقل ریاضیوار، الگوی مسلط برای فهم جهان و حتی الهیات معرفی شده است. با این حال، رخدادهای بنیادینی چون پارادوکس راسل در نظریه مجموعهها و قضایای ناتمامیت گودل در منطق ریاضی، نشان دادند که حتی منسجمترین نظامهای صوری نیز از درون با حدود و ناتمامی ساختاری مواجهاند. این مقاله با رویکردی میانرشتهای، به تحلیل نسبت این پارادوکسهای ریاضی با مسئله «محدودیت عقل در شناخت الهی» در الهیات اسلامی میپردازد و میکوشد دلالتهای آموزشی آن را برای طراحی و تدریس دروس کلام و فلسفه دین در رشته الهیات تبیین کند. پژوهش حاضر از نوع نظری ـ تحلیلی است و با روش اسنادی و تحلیل تطبیقی، دادههای خود را از متون منطق و فلسفه ریاضی، آثار گودل و راسل، و متون کلامی و فلسفی اسلامی به دست میآورد. یافتهها نشان میدهد که پارادوکس راسل و قضیه ناتمامیت گودل، هرچند ناظر به نظامهای صوریاند، اما از حیث معرفتشناختی حاوی دلالتهایی هستند که با تلقی اسلامی از عقل بهمثابه قوهای معتبر اما محدود در احاطه بر ذات الهی، همخوانی ساختاری دارد. نتیجهگیری مقاله آن است که گنجاندن بحث پارادوکسهای ریاضی در محتوای دروس کلام جدید، میتواند به تعمیق فهم دانشجویان از نسبت عقل و وحی و ارتقای مهارت تحلیلی آنان در مواجهه با مسائل الهیاتی کمک کند. |
| کلیدواژه ها |
| آموزش الهیات، الهیات اسلامی، فلسفه ریاضی، پارادوکس راسل، قضیه ناتمامیت گودل،معرفت شناسی دینی. |
| وضعیت: پذیرفته شده |
