بهینه‌ترین روش‌های تدریس معارف اسلامی و دینی به دانش‌آموزان دوره اول متوسطه در ایران با تأکید بر کتاب پیام‌های آسمان
کد مقاله : 1084-5THEOCONF
نویسندگان
یاسر بخشیان *1، ضرغام فرامرزی2
1گروه آموزش الهیات، دانشگاه فرهنگیان، صندوق پستی 56441 -888 تهران، ایران
2گروه مدیریت آموزشی، دانشگاه فرهنگیان، صندوق پستی 889-14665 تهران، ایران
چکیده مقاله
این پژوهش به بررسی نظام‌مند مؤثرترین روش‌های تدریس معارف اسلامی و دینی به دانش‌آموزان دوره اول متوسطه در ایران می‌پردازد و واکاوی عمیقی بر کتاب درسی پیام‌های آسمان به عنوان محور اصلی آموزش دینی در این مقطع دارد. مطالعه حاضر با استفاده از روش تحقیق آمیخته و از طریق مثلث بندی روش‌های گردآوری داده شامل مصاحبه‌های عمیق با معلمان، پرسش‌نامه‌های استاندارد شده دانش‌آموزی و مشاهده کلاس‌های درس به مدت یک سال تحصیلی کامل انجام شده است. جامعه آماری پژوهش شامل ۲۰۰ دانش‌آموز دختر و پسر در پایه‌های هفتم، هشتم و نهم و ۲۰ معلم مجرب درس معارف اسلامی از مدارس مختلف مناطق شهری، حاشیه‌شهر و روستایی بوده که به روش نمونه‌گیری خوشه‌ای چندمرحله‌ای انتخاب شدند. یافته‌های کمی و کیفی پژوهش به طور همسو نشان می‌دهد که راهبردهای تدریس فعال، مشارکتی و فناورانه، به میزان قابل توجهی باعث افزایش سطح مشارکت، عمق درک مفاهیم دینی و تثبیت یادگیری در حافظه بلندمدت دانش‌آموزان می‌شود. به طور مشخص، ۷۸ درصد از دانش‌آموزان شرکت‌کننده در پژوهش، فعالیت‌های پروژه‌محور و تعاملی را جذاب‌تر، اثرگذارتر و ماندگارتر از روش‌های سنتی سخنرانی‌محور ارزیابی کردند. همچنین، تحلیل کیفی مصاحبه‌ها نشان داد که این کتاب با وجود پوشش نسبتاً جامع مبانی دینی، نیازمند بازنگری اساسی در ساختار، محتوا و شیوه ارائه با تأکید بر غنی‌سازی با منابع چندرسانه‌ای، فعالیت‌های عملی کاربردی و پیوند با مسائل زندگی واقعی نوجوانان است. این پژوهش با ارائه الگوی روش‌های تدریس فعال برای هر یک از اصول دین و پیشنهادهای راهبردی برای بازنگری در محتوای کتاب و تلفیق رویکردهای نوین آموزشی به پایان می‌رسد.
کلیدواژه ها
آموزش دینی، دوره اول متوسطه، روش‌های تدریس فعال، کتاب پیام‌های آسمان، یادگیری مشارکتی، فناوری آموزشی
وضعیت: پذیرفته شده